Kunst veredelt
Met de Master Kunsteducatie / HKU gingen we op ontdekkingstocht door Gent! Waar ik eerst wat weerstand voel om met één stap over de grens te vertellen dat je kunsteducatie in een internationale context gaat onderzoeken, ontdek ik tijdens mijn voorbereidingen dat Gent een interessante plek is. Vroeger grijs, grauw en volledig in het teken van industrie. Nu een “trendy stad met een bloeiende cultuurcocktail, waarin niets moet en alles mag”, aldus de stadsgids.
Gent ademt geschiedenis, kunst en cultuur. Mijn nieuwsgierigheid trekt me naar Kunstencentrum VIERNULVIER. Hier wordt niet alleen een gevarieerd programma met theater, debat, concerten en meer verzorgd. De instelling zet zich namelijk ook actief in om een verbinding te maken met de stad en haar inwoners.
“Geïnspireerd door een turbulente wereld en een kunstensector in beweging, met een hedendaagse blik op de toekomst, versterkt VIERNULVIER de kruisbestuiving tussen de kunsten en de lokale en globale gemeenschap.” – mission statement VIERNULVIER
De missie van VIERNULVIER sluit naadloos aan op mijn eigen missie: een bijdrage leveren aan het vergroten van een kunstenaarsmindset bij een breed publiek. Tijdens de opleiding zoek ik naar plekken waar kunst en creativiteit een verschil kunnen maken. Ik onderzoek hoe we verhalen kunnen vertellen aan mensen die niét actief de keuze maken om een bezoek te brengen aan musea, theaters of concertzalen. Hoe kunnen we in de ratrace van het dagelijkse leven onze aandacht vestigen op dat wat écht belangrijk is? Hoe kan kunst hieraan een bijdrage leveren? En hoe kan ik hier persoonlijk een steentje aan bijdragen? Mijn nieuwsgierigheid veranderde bij het lezen van de missie en visie van VIERNULVIER in enthousiasme. Ik boek een rondleiding door De Vooruit, het monumentale pand wat het kunstcentrum haar thuis mag noemen en zoek contact met artistiek coördinator Kristof Blom, die onze groep na afloop van de rondleiding graag wat meer wil vertellen over hoe het kunstcentrum connecties maakt met de omgeving.
De rondleiding brengt ons terug naar waar het allemaal begon: bij Feestlokaal Vooruit. In 1913 gebouwd door de socialistische coöperatie Vooruit. Zij wilden met deze ‘cultuurtempel’ bewijzen dat ze geen cultuurbarbaren waren en dat ze zich bekommerden om de geestelijke ontwikkeling van de arbeiders. Het gebouw werd niet alleen een architecturaal pronkstuk voor de Wereldtentoonstelling die in dat jaar neer zal strijken in de stad, maar dus ook als kunstcentrum voor de arbeider. Onder het mom van ‘kunst veredelt’ vind je hier onder andere een bibliotheek, een concertzaal en een theaterzaal, speciaal voor de arbeiders. Samen met het restaurant en café vormt het feestlokaal jarenlang dé culturele basis van de socialistische beweging. Elke socialist vierde hier zijn trouwfeest, er werd dan ook heel wat afgedanst. Onze gids Bennie vertelt er levendig over en wijst ons op alle authentieke details binnen het pand. Tijdens de tweede wereldoorlog raakte het pand zijn functie kwijt, maar vanaf 1982 keert het kunstcentrum terug. Ditmaal onafhankelijk van de politiek, maar het motto ‘kunst veredelt’ blijft.
Kunst veredelt. Die kreet blijft me bij. Waar kunst en theater in die tijd gezien werd als activiteit voor de elite, werd De Vooruit gebouwd om de hardwerkende arbeider te onderwijzen ofwel veredelen. Elke socialist vond hier na een lange werkdag een plek voor ontspanning, ontmoeting en engagement. Geen wonder dat de gele gevel van het pand een toonbeeld vormde voor de stad. Kunst veredelt. Dat wisten we toen. Maar weten we dat nu nog steeds? En is kunst nog steeds voor ons allemaal beschikbaar? Na een lange werkdag duiken we nu massaal met onze neus in onze telefoon. Mogen we deze tijd misschien ook wat meer veredelen?